Phân tích hình tượng Người lái đò sông Đà trong tác phẩm cùng tên của Nguyễn Tuân

By

Phân tích hình tượng Người lái đò sông Đà trong tác phẩm cùng tên của Nguyễn Tuân

Bài làm

Nói đến Nguyễn Tuân là người ta thường nghĩ ngay đến cái gọi là “chủ nghĩa xe dịch”. Thích xê dịch cho nên ông thường hay viết về những gì liên quan đến xê dịch như đường sá, sông nước, xe cộ, tài thuyền. Ông cũng thích những cái gì gây cảm giác mãnh liệt và ông dành cho thiên nhiên tình cảm thá thiết vô cùng. Bài ký Người lái đò sông Đà dường như hội tụ đủ những yêu cầu trên trong phong cách của ông

Bài ký có hai nhân vật: con sông Đà và người lái đò sông Đà. Người lái đò sông Đà thì được tập trung mô tả trong cuộc vật lộn với thác nước sông Đà. Một quang cảnh thật dữ dội. Đấy là những cảnh tượng kích thích mạnh giác quan của người nghệ sỹ Nguyễn Tuân. Một nét phong cách khác của Nguyễn Tuân khi người đọc đi vào tìm hiểu câu chuyện trong tác phẩm là thấy được sự khám phá con người ở phương diện tài hoa nghệ sỹ.

Ông lái đò sinh ra bên bờ sống Đà. Con sống này cung cấp nguồn sống cho ông ngay khi còn để chỏm. Sau hàng chục năm lên ngược về xuôi, tuy đã nghỉ đò vài chục năm….ông vẫn thuộc từng bến, từng luồng của con sông ghê gớm này. Dường như trong con người của ông, tất cả đều là sản phẩm của dòng sông. Ông có sự gắn bó chặt chẽ và sâu nặng với mảnh đất này, với dòng sông này.

Ông đò đã làm nghề lái đò đã nhiều năm, lúc đầu còn đi thuyền người khác, sau ông đi thuyền của mình gồm 6 bơi chèo. Giờ đây tuổi cao, ông đã thôi chở đò nhưng vẫn còn muốn thi với các nhà đò khác.

Xem thêm:  Phân tích nhân vật bà cụ Tứ trong tác phẩm Vợ nhặt

Công việc của ông quả thực chẳng hề đơn giản, lái đò mà như ra trận. Gió nước rồi đá thác ghềnh trên mặt sông không hề đơn giản. Quãng mặt ghềnh sông dài hàng cây số, nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió….Ông tỏ ra rất thận trọng không hề khinh xuất tay lái. Quãng có nhiều hút nước ông lái đò đường thủy mà như đang lái xe đường bộ: “Thạch trận bày song con thuyền lao tới”

Sau hàng chục năm xuôi ngược trên sông Đà, ông đò vẫn nhớ tỉ mỉ như đóng đanh vào tất cả những luồng nước, của tất cả con thác hiểm trở”, “ông lái đã nắm chắc binh pháp của thần nông thần đá”, “thuộc qui luật phục kích của lũ đá nơi ải nước hiểm trở” nên ông lái rất tự tin. Ông đò còn là người có tài nghệ leo ngềnh, vượt thác. Ông đò còn là người có ngoại hình của con người gắn bó với nghiệp “cánh tay dài lêu nghêu như cái sào”, “chân khuỳnh khuỳnh”, giọng nói ào ào như thác nước…

Phân tích hình tượng Người lái đò sông Đà trong tác phẩm cùng tên của Nguyễn Tuân

Phân tích hình tượng Người lái đò sông Đà

Nguyễn Tuân miêu tả cuộc vượt thác của ông lái đò bằng những ngôn từ hết sức mỹ miều, coi công việc của ông như một nghề nghiệp đầy tính nghệ thuật và ông lái đò là một người nghệ sỹ tài năng. Ông lái đò như một viên tướng tả xung, hữu đột qua nhiều cửa, nhiều vòng mà ở cửa nào cũng có những tên đá tướng hung tợn chắn giữ, Ông đò chỉ sơ suất nhỏ cũng có thể bị trả giá bằng án mạng. Mặt trước hò la xông tới định bẻ gẫy cán chèo “thác nước thúc mạnh vào hông thuyền”, “như đô vật tóm lấy thắt lưng ông đò”, “nhưng trên cái thuyền sáu tay chèo vẫn nghe tiếng chỉ huy ngắn gọn, tỉnh táo của ông lái”. Ông bình tỉnh và tự tin biết chừng nào.

Xem thêm:  Phân tích tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu

Ông nén cái đau về thể xác “thác nước đã đánh trúng đòn vào chỗ hiểm”, điều khiển con thuyền vượt qua “trùng vi thạch trận”. Ông lái đò có những động tác nhanh, mạnh, táo bạo nhưng chuẩn xác: “bám chắc lấy luồng nước… mở đường tiến”. Trí tưởng tượng và vốn từ phong phú, Nguyễn Tuân tạo được đoạn văn mang đầy không khí trận mạc, sinh động cuộc chiến đấu của người lái đò với thác nước, với tầng lớp mai phục mà ông lái đò ngày nào cũng phải đối mặt với Đà giang.

Ông lái đò rất thuần phục, giỏi giang trong nghề leo ghềnh, vượt thác “còn một trùng vây thứ ba nữa… sóng xèo xèo tan trong trí nhớ”. Cách sử dụng từ ngữ vừa là tượng hình, vừa tượng thanh. Cách so sánh, câu văn ngắt ra nhiều để diễn tả động tác trong cùng một khoảng thời gian của người lái đò. Đó là tài hoa của người nghệ sĩ. Dù bất cứ nghề nào, con người bộc lộ tài khéo, điêu luyện, con người đó là nghệ sĩ. Nguyễn Tuân quan niệm như vậy.

Ông lái đò là một nghệ sĩ tài hoa và ông còn có tâm hồn phong phú, giản dị mà thanh cao. Nhà đò nghỉ lại trong hang đó, “đốt lửa trong hang, nướng ống cơm lam, và toàn bàn tán về cá anh vũ, cá dầm xanh, về những cái hầm cá, hang cá mùa khô (…) cũng chẳng thấy ai bàn một lời nào về cuộc chiến thắng vừa qua (…) cuộc sống của họ ngày nào cũng phải chiến đấu với sông Đà dữ dội, ngày nào cũng giành lấy cái sồng từ tay những cái thác, nên nó cũng không có gì hồi hộp đáng nhớ. Họ nghĩ thế lúc ngừng chèo, phải chăng ông lái đò cùng đồng nghiệp của mình thiết tha gắn bó với nghề nghiệp. Tài hoa nghệ sĩ còn ở chỗ đó.

Xem thêm:  Nghị luận: suy nghĩ về tệ nạn xã hội cờ bạc

– Anh hùng không chỉ xuất hiện đối mặt với kẻ thù trong tiếng bom gầm, đạn réo mà ngay trong cuộc sống lao động hằng ngày của những con người giản dị, không mang một cái tên chỉ là ông lái đò, ông đò, nhà đò, người lái đò đang có mặt nơi ghềnh thác đèo heo hút gió, xa xôi của Tổ quốc. Họ đã làm nên thiên anh hùng ca lao động. Họ đáng trân trọng biết bao.

Ông lái đò được Nguyễn Tuân coi là chất vàng mười quý giá vô cùng của miền đất này. Trên bối cảnh sông nước mây trời sông Đà, ông đẹp hơn tất cả, quý hơn tất cả. Theo Nguyễn Tuân, những người lao động ở những vùng xa xôi hẻo lánh cũng có thể trở thành anh hùng. Họ là người nghệ sỹ trong nghề nghiệp của mình, lao động bằng tinh thần tâm huyết và cống hiến đáng trân trọng, đáng quý vô ngần. Đọc tùy bút người lái đò sông Đà và qua cách nhìn nhận cuộc sống, con người của Nguyễn Tuan, ta thêm yêu cuộc sống, yêu thiên nhiên và con người Tây Bắc, yêu tiếng Việt phong phú và cảm phục Nguyễn Tuân – người nghệ sỹ ngôn từ độc đáo và tài hoa.

Minh

You may also like

DMCA.com Protection Status