Thế giới Kinh Bắc trong bài thơ Bên kia sông Đuống của Hoàng Cầm

By

Thế giới Kinh Bắc trong bài thơ Bên kia sông Đuống của Hoàng Cầm

Bài làm

Hoàng Cầm, một con người sinh ra tại mảnh đất Kinh Bắc Bắc Ninh đầy văn hóa truyền thống. Bài thơ Bên kia sông Đuống được nhà thơ xây dựng với những nét văn hóa truyền thống mang đến cho người đọc một “thế giới Kinh bắc” với thiên nhiên và con người và các loại hình nghệ thuật.

Thế giới Kinh Bắc được thể hiện ngay chính nội dung nhan đề cũng như nội dung tác phẩm. Thế giới ấy có cảnh vật thiên nhiên, con người Bắc Ninh và những phong tục tập quán văn hóa nơi đây.

Em ơi buồn làm chi,

Anh đưa em về sông Đuống

Ngày xưa cát trắng phẳng lì

Tiếng nhớ tiếng thương tha thiết ấy cứ ngân nga mãi trong lòng ta. Những vần thơ “Bên kia sông Đuống” như có một ma lực làm đắm say lòng người hơn nửa thế kỉ nay. Nó như chơi vơi trong không gian và thời gian năm tháng, như dẫn hồn ta nhập vào một thế giới Kinh Bắc diệu kì, một miền quê giàu đẹp có truyền thống văn hóa nghệ thuật lâu đời, với một vẻ đẹp cổ kính thật đáng yêu đáng nhớ.

the gioi kinh bac trong bai tho ben kia song duong cua hoang cam - Thế giới Kinh Bắc trong bài thơ Bên kia sông Đuống của Hoàng Cầm

Đã 3 năm rồi li biệt quê hương, đêm nay giữa núi rừng chiến khu Việt Bắc, đứa con nhìn về “bên kia sông Đuống” “ruột đau chín chiều”. Đất nước và quê mẹ ngùn ngụt lửa hung tàn, lòng con xót xa, không thể nào kể xiết:

Xem thêm:  Phân tích hình tượng người lính trong bài thơ Tây Tiến của tác giả Quang Dũng

“Đứng bên này sông sao nhớ tiếc

Sao xót xa như rụng bàn tay”.

Nỗi đau, nỗi nhớ tiếc quặn lòng, tê tái cả tâm hồn, như chết đi một phần cơ thể. Nhớ quê mẹ yêu thương là nhớ một dòng sông thơ ấu cứ lơ thơ, cứ mải miết trôi trong tâm hồn. Nỗi đau, nỗi nhớ, anh muốn được san sẻ cùng em.

Sông đang “nằm nghiêng nghiêng”, như đau trong nỗi đau của đứa con xa nhà đi kháng chiến. Gương sông trong xanh, êm đềm “trôi đi” như “lấp lánh” một sắc trời, một ánh trăng sao:

“Sông Đuống trôi đi

Một dòng lấp lánh

Nằm nghiêng nghiêng trong kháng chiến trường kì”

Nhớ tiếc sông Đuống ngày xưa mà “xót xa” sông Đuống trong khói lửa điêu tàn, tang tóc trong hiện tại:

“Có con cò trắng bay vùn vụt

Lướt ngang dòng sông Đuống về đâu”

Đâu còn nữa những cánh cò trắng bay lả bay la trên cánh đồng xanh mà chỉ còn có “con cò trắng bay vùn vụt” qua dòng sông thương đau đang “nghiêng nghiêng” trong lửa đạn. Trong bài thơ, 12 lần Hoàng Cầm nhắc đến sông Đuống yêu thương.

Nhớ quê mẹ là nhớ sông Đuống, dòng sông thơ ấu, nhớ Kinh Bắc, một miền quê giàu đẹp. Một màu “xanh xanh”, một màu “biêng biếc” của bãi mía, của bờ dâu, những cánh đồng ngô khoai bát ngát. Bức tranh quê với gam màu sáng, trải dài rộng đôi bờ sông Đuống hiền hòa đã trở thành một mảnh tâm hồn của đứa con xa quê. Màu xanh của thương nhớ, màu xanh của hoài niệm, màu xanh của ấm no:

Xem thêm:  Phân tích khổ đầu bài thơ Đất nước

“Xanh xanh bãi mía bờ dâu

Ngô khoai biêng biếc”.

Nhớ màu xanh của miền quê là nhớ “mấy trăm năm thấp thoáng mộng bình yên” nhớ thuở thanh bình no ấm yên vui là nhớ hương vị ngọt bùi của ngô khoai, nhớ chất ngọt đậm đà của mía, nhớ màu vàng óng của tơ tằm vấn vương mãi trong niềm thương yêu.

Bên kia sông Đuống, là huyện Thuận Thành, huyện Gia Lương, huyện Lang Tài… phía Nam Bắc Ninh ngày xưa, là nơi quê cha đất mẹ của nhà thơ Hoàng Cầm. Nhớ quê hương là nhớ về một thế giới Kinh Bắc có truyền thống văn hóa nghệ thuật lâu đời. Là nhớ về lễ hội, hội Lim, hội Gióng, hội chùa Dâu, hát Quan họ:

“Dù ai đi đâu đi đâu

Cứ nhìn thấy tháp chùa Dâu thì về”

Nhớ về “Bên kìa sông Đuống” là nhớ tới những con người tài giỏi trong làm ăn, tình nghĩa thủy chung trong cuộc đời. Rất phúc hậu và hồn nhiên, rất tài hoa và tình tứ. Nhớ về “bên kia sông Đuống”, nhà thơ nhớ tới đàn con thơ trong vùng giặc chiếm đóng, đang trải qua những tháng ngày đói khát, hãi hùng: “Ngày tranh nhau một bát cháo ngô – Đêm líu ríu chui gầm giường tránh đạn”. Nhớ nhất, thương nhất mẹ già tần tảo “quảy gánh hàng rong” lầm lụi trên nẻo đường mưa lạnh:

“Mẹ ta lòng đói dạ sầu

Đường trơn mưa lạnh mái đầu bạc phơ”

“Bên kia sông Đuống” để lại trong lòng bạn đọc gần xa bao dư vị nồng nàn tha thiết về một dòng sông thơ mộng, một miền quê trù phú, một miền văn hóa lâu đời. Đó là thế giới Kinh Bắc tiêu biểu cho nền văn hiến lâu đời của Đại Việt, để ta yêu mến, tự hào.

Xem thêm:  Phân tích nhan đề Việt Bắc của nhà thơ Tố Hữu

Nhà thơ Hoàng Cầm đã mang đến cho bạn đọc về một thế giới Kinh Bắc đầy những nét đẹp, về bản sắc văn hóa lâu đời, về truyền thống yêu nước, căm thù giặc. Thiên nhiên Kinh Bắc, con người Kinh Bắc luôn vững bền, quyết chí chống lại sự tàn phá của chiến tranh.

You may also like

DMCA.com Protection Status